สำนักงานศาลยุติธรรม | ศูนย์วิทยบริการศาลยุติธรรม | ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ | พิพิธภัณฑ์ศาลไทย
ความเป็นมาของพิพิธภัณฑ์ศาลไทย
                                                       ในรัฐธรรมนูญฉบับปัจุบันมีบัญญัติให้แยกศาลยุติธรรมออกจากกระทรวงยุติธรรม
                                                   ศาลยุติธรรมมีหน่วยงานธุรการที่เป็นอิสระในการบริหารงาน คือสำนักงานศาลยุติธรรม
                                                   จากการที่ศาลและกระทรวงยุติธรรมแยกออกจากกัน ทำให้ต้องมีการสำรวจและแบ่ง
                                                   แยกทรัพย์สิน จากการสำรวจพบว่ามีทรัพย์สินประเภทวัตถุโบราณ ภาพวาด ภาพเขียน
                                                   และเอกสารจดหมายเหตุที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากมาย สมควรที่จะรวบรวม
                                                   อนุรักษ์และเก็บรักษาให้เป็นสมบัติของชาติศาลยุติธรรมจึงมีคำสั่งให้นายกำพล
                                                   ภู่สุดแสวง ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา เป็นประธานคณะกรรมการตรวจ
                                                   สอบวัตถุโบราณ ภาพวาด ภาพเขียน และเอกสารจดหมายเหตุ จากการสำรวจได้พบ
                                                   กฎหมายตราสามดวงฉบับศาลหลวง ที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
                                                   โปรดเกล้าฯ ให้มีการตรวจชำระขึ้น สำนวนคดีสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็น
                                                   สำนวนแบบสมุดไทยดำโบราณ มีการใช้เชือกผูกสำนวนและดินเหนียวผนึกตรง
                                                   เงื่อนไขที่ผูกแล้วให้โจทก์และจำเลยเอาเล็บกดไว้ที่ดินเหนียวเพื่อเป็นหลักฐาน
ซึ่งเรียกว่า "หยิกเล็บหมายมือ" หิรัญบัตร ที่แสดงถึงพระราชปรารภในการสร้างอาคารสถิตย์ยุติธรรม รวมทั้งภาพถ่าย
โบราณ เช่น ภาพอาคารศาลและบ้านพักผู้พิพากษาในอดีตเอกสารที่เป็นลายพระหัตถ์ฉบับจริงของพระบาทสมเด็จพระจุล
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบามสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และจดหมายเหตุอีกเป็นจำนวนมาก
                                                   เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมได้นำความขึ้นกราบเรียนท่านประธานศาลฎีกา
                                                   เพื่อขอความเห็นชอบจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ศาลไทยและหอจดหมายเหตุ ดังนั้น จึง
                                                   มีคำสั่งแต่งตั้งที่ปรึกษาและคณะกรรมการพิพิธภัณฑ์ศาลไทย โดยมีนายกำพล
                                                   ภู่สุดแสวง เป็นประธานดำเนินการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ศาลไทยและหอจดหมายเหตุ
                                                   ขึ้นตามโครงสร้างการบริหารงานราชการของศาลยุติธรรม โดยจัดให้มีฝ่าย
                                                   พิพิธภัณฑ์และเอกสารจดหมายเหตุ กองวิทยบริการศาลยุติธรรม เป็นผู้รับผิดชอบ
                                                   เพื่อรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวกับความเป็นมาและวิวัฒนาการ
                                                   ของระบบการศาลไทย วัฒนธรรมทางการศาล ตลอดจนแนวความคิดและจริยธรรม
                                                   ของบรรพตุลาการไว้เป็นมรดกของชาวศาลยุติธรรมสืบต่อไป
                                                              การจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ศาลไทยและหอจดหมายเหตุได้รับการสนับสนุน
                                                   จากสำนักงานศาลยุติธรรม และความร่วมมือจากกลุ่มวิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์
                                                   สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม รวมทั้งหน่วยงาน
ในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรม โดยได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันจันทร์ที่ 22 เมษายน 2545
วัตถุประสงค์

  1. เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับเรื่องราวทางด้านประวัติศาสตร์ศาลไทย
  2. เพื่ออนุรักษ์ จัดเก็บ รวบรวมและจัดแสดงศิลปะวัตถุโบราณ ภาพวาด ภาพเขียนและเอกสารจดหมายเหตุอันเป็นหลัก
    ฐานสำคัญเกี่ยวกับศาลยุติธรรมไทย
  3. เพื่อเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้า และทัศนศึกษาสำหรับนักเรียน นักศึกษา ข้าราชการและผู้ที่สนใจทั้งชาวไทยและชาวต่าง
    ประเทศการจัดแสดง
ปัจจุบันการจัดแสดงแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ

  1. พิพิธภัณฑ์ศาลไทย การจัดแสดงจะแบ่งออกเป็นยุคสมัยโดยเริ่มจากสมัยกรุงสุโขทัย กรุงศรีอยุธยา กรุงธนบุรี กรุงรัตนโกสินทร์ และในแต่ละยุคสมัยจะนำวัตถุ สิ่งของเครื่องใช้ ภาพถ่าย ภาพวาด ภาพเขียน และเอกสารที่สำคัญทางด้านประวัติศาสตร์การศาลไทยมาประกอบ นอกจากนั้นยังได้จำลองห้องพิจารณาคดีสมัยโบราณและมี Light and Sound ประกอบคำบรรยายเรื่องคดีพระยอดเมืองขวางให้ได้ชมพร้อมทั้งยังได้จำลองห้องทำงานของผู้พิพากษาสมัยโบราณไว้อีกด้วย
  2. หอจดหมายเหตุ มีการจัดแสดงพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จ
    พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ประวัติบรรพตุลาการที่เป็นปูชนียบุคคลเอกสารจด
    หมายเหตุที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์การศาลไทยหนังสือเก่าที่หายาก ตลอดจนสิ่งของ เครื่องใช้ และวัสดุครุภัณฑ์โบราณ
    ที่ทรงคุณค่า
กลับหน้าแรก