ประธานศาลฎีกา
          ในปีพุทธศักราช 2475 ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย โดยมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข ราชการศาลยุติธรรมได้รับการปรับปรุงให้เหมาะสมแก่กาลสมัยและก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้น ในเบื้องแรกได้มีบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญแยกการศาลทางตุลาการออกเป็นสัดส่วนจากการบริหาร ได้ประกาศใช้พระธรรมนูญศาลยุติธรรม พุทธศักราช 2477 ปรับปรุงศาลตามพระธรรมนูญศาลยุติธรรม พุทธศักราช 2451 และประกาศจัดระเบียบราชการกระทรวงยุติธรรม ลงวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2455 โดยแบ่งศาลออกเป็น 3 ชั้น คือ ศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกา (ศาลสูงสุด) มีอธิบดีศาลฎีการับผิดชอบในงานของศาลฎีกา และต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2482 ได้มีพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญศาลยุติธรรม พุทธศักราช 2482 เปลี่ยนชื่ออธิบดีศาลฎีกา เป็น ประธานศาลฎีกา ตำแหน่งอธิบดีศาลฎีกาหรือตำแหน่งประธานศาลฎีกานี้ ไม่ใช่เป็นตำแหน่งแต่หัวหน้าส่วนราชการในศาลฎีกาเท่านั้น ยังเป็นประธานในราชการฝ่ายตุลาการและเป็นอิสระจากเสนาบดีหรือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม มีอำนาจวางระเบียบราชการฝ่ายตุลาการของศาลทั้งหลาย เพื่อให้กิจการของศาลดำเนินไปโดยเรียบร้อยและเป็นระเบียบเดียวกัน ภายใต้เงื่อนไขตามที่กฎหมายบัญญัติและมีเสียงอันสำคัญในการแต่งตั้งโยกย้ายและเลื่อนตำแหน่งผู้พิพากษาทั้งกระทรวงด้วย พระบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิ์วัตนวิศิษฐ์ ได้ทรงเรียกตำแหน่งนี้ว่า "ประมุขตุลาการ" ในสมัยที่เจ้าพระยามหิธรเป็นอธิบดีศาลฎีกานั้น หนังสือพิมพ์บางกอกไทม์ ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ของชาวอังกฤษเรียกตำแหน่งนี้ว่า "Lord Chief Justice" ซึ่งแปลว่า ประมุขตุลาการ*
          นับจากอดีตถือได้ว่า ประธานศาลฎีกา มีบทบาทอย่างสำคัญต่ออำนาจตุลาการของประเทศ เนื่องจากประธานศาลฎีกามีฐานะเป็นประมุขของฝ่ายตุลาการที่มีหน้าที่ในการคานและดุลกับอำนาจบริหารและอำนาจนิติบัญญัติ และนับจากวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2543 เป็นต้นมา บทบาทของประธานศาลฎีกามีความโดดเด่นและชัดเจนยิ่งขึ้น จากการที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยมาตรา 275 ได้บัญญัติให้ศาลยุติธรรมมีหน่วยธุรการที่เป็นอิสระ บทบาทเบื้องต้นของประธานศาลฎีกาที่ชัดเจน ได้แก่ การรักษาตามพระราชบัญญัติสำคัญรวม 3 ฉบับ คือ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการศาลยุติธรรม พ.ศ. 2543 พระราชบัญญัติให้ใช้พระธรรมนูญศาลยุติธรรม พ.ศ. 2543 และพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. 2543**

* สบโชค สุขารมน์. ประวัติศาลฎีกา. ในหนังสือที่ระลึกนิทรรศการทางการศาล สมโภชกรุงรัตน-โกสินทร์สองร้อยปี. หน้า 15 - 16.
** จารุณี ฐานรตาภรณ์. "เยือนอดีต ศาลฎีกามีบทบาทของประธานศาลฎีกา : ประวัติศาสตร์หน้าใหม่ภายหลังที่ศาลยุติธรรมมีหน่วยธุรการที่เป็นอิสระตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ," หน้า 37.
รายพระนามและรายนามอธิบดีศาลฎีกา และประธานศาลฎีกา


1. พลตรีพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร ตั้งแต่วันอังคาร เดือน 9 ขึ้น 8 ค่ำ ปีระกา สัปตศก จ.ศ. 1247 (พ.ศ. 2428)
2. พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นศิริธัชสังกาศ ตั้งแต่ 5 กันยายน ร.ศ. 108 (พ.ศ. 2432)
3. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิ์วัตนวิศิษฐ์ ตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน ร.ศ. 131 (พ.ศ. 2455) - 31 สิงหาคม
พ.ศ. 2461
4. พระมหาเสวกโท พระยาจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ (เจ้าพระยามหิธร หรือ ลออ ไกรฤกษ์) ตั้งแต่วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2461 - 11 ธันวาคม พ.ศ. 2462
5. มหาอำมาตย์โท พระยากฤติกานุกรณ์กิจ ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2462 - 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2469
6. มหาอำมาตย์โท พระยาจินดาภิรมย์ราชสภาบดี (เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ หรือ จิตร ณ สงขลา) รั้งตำแหน่งอธิบดีศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นอธิบดีศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2470 - 15 ธันวาคม พ.ศ. 2471

7. มหาอำมาตย์โท พระยาเทพวิทุรพหุลศรุตาบดี ตั้งแต่วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2471 - พ.ศ. 2476

8. พระยาศรีสังกร (ตาด จารุรัตน) รั้งตำแหน่งอธิบดีศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2476 - 1 เมษายน พ.ศ. 2477
9. พระยาวิกรมรัตนสุภาษ (ชม ศุขะวณิช) รั้งตำแหน่งอธิบดีศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2477 ต่อมาได้โปรดเกล้าฯ ให้เป็นอธิบดีศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2477 ภายหลังตำแหน่งอธิบดีศาลฎีกาเปลี่ยนมาเป็นประธานศาลฎีกา จึงได้มีการประกาศตั้งพระยาวิกรมรัตนสุภาษเป็นประธานศาลฎีกา ตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2482 ท่านผู้นี้ได้ดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกามาจนกระทั่งเดือนธันวาคม พ.ศ. 2483

10. พระยาลัดพลีธรรมประคัลภ์ (วงษ์ ลัดพลี) ตั้งแต่วันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 - พ.ศ. 2495

11. พระมนูเวทวิมลนาท (มนูเวทย์ สุมาวงศ์) ตั้งแต่วันที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2496 - 4 มิถุนายน พ.ศ. 2501

12. พระยาธรรมบัณฑิตสิทธิศฤงคาร (บุญจ๋วน บุณยะปานะ) ตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2501 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2501

13. หลวงจำรูญเนติศาสตร์ (จำรูญ โปษยานนท์) ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2502 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2505

14. นายประวัติ ปัตตพงศ์ ตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2505 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2506

15. นายสัญญา ธรรมศักดิ์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2506 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2510

16. นายประกอบ หุตะสิงห์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2510 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515

17. นายทองคำ จารุเหติ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515 - 15 มีนาคม พ.ศ. 2516
18. นายจินตา บุณยอาคม ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2516 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2517
19. นายสุธรรม ภัทราคม ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2517 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2520
20. นายวิกรม เมาลานนท์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2520 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2521
21. นายประพจน์ ถิระวัฒน์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2521 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2523
22. นายบัญญัติ สุชีวะ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2523 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2527
23. นายภิญโญ ธีรนิติ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2527 - 30 กันยายน พ.ศ. 2529
24. นายจำรัส เขมะจารุ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2529 - 30 กันยายน พ.ศ. 2532
25. นายอำนัคฆ์ คล้ายสังข์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2532 - 30 กันยายน พ.ศ. 2533
26. นายโสภณ รัตนากร ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2533 - 30 กันยายน พ.ศ. 2534
27. นายสวัสดิ์ โชติพานิช ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2534 - 30 กันยายน พ.ศ. 2535

28. นายประมาณ ชันซื่อ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2535 - 30 กันยายน พ.ศ. 2539
29. นายศักดา โมกขมรรคกุล ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2539 - 30 กันยายน พ.ศ. 2541
30. นายปิ่นทิพย์ สุจริตกุล ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2541 - 30 กันยายน พ.ศ. 2542
31. นายจเร อำนวยวัฒนา ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2542 - 30 กันยายน พ.ศ. 2543
32. นายธวัชชัย พิทักษ์ผล ตั้งแต่วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 - 30 กันยายน พ.ศ. 2544
33. นายสันติ ทักราล ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2544 - 30 กันยายน พ.ศ. 2545
34. นายอรรถนิติ ดิษฐอำนาจ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2545 - 30 กันยายน พ.ศ.2547
35. นายศุภชัย ภู่งาม ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2547 - 30 กันยายน 2548
36. นายชาญชัย ลิขิตจิตถะ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ.2548 - 30 กันยายน 2549
37.นายปัญญา ถนอมรอด ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2549 - 30 กันยายน พ.ศ. 2550
38.นายวิรัช ลิ้มวิชัย ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2550 - 30 กันยายน 2552
39. นายสบโชค สุขารมณ์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2552- 30 กันยายน 2554
40. นายมนตรี ยอดปัญญา ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2554- 26 พฤศจิกายน 2554
41. นายไพโรจน์ วายุภาพ ตั้งแต่วันที่ 27 พฤศจิกายน 2554- 30 กันยายน 2556

42. นายดิเรก อิงคนินันท์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2556- 30 กันยายน 2558
43. นายวีระพล ตั้งสุวรรณ์ ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2558- ปัจจุบัน
หมายเหตุ

           ท่านสามารถค้นข้อมูลเกี่ยวกับประวัติประธานศาลฎีกาแต่ละท่านได้ที่ฝ่ายพิพิธภัณฑ์และเอกสารจดหมายเหตุ ศูนย์วิทยบริการศาลยุติธรรม สำนักงานศาลยุติธรรม
โทร. 0-2512-8413 โทรสาร 0-2512-8413
ยินดีต้อนรับสู่ ... พิพิธภัณฑ์ศาลไทย (Court Museum of Thailand)
กลับหน้าแรก